Articles Comments

Kolekcja Przyrodnicza Pracowni Dydaktyki » O Kolekcji

O Kolekcji

Historia Muzeum

Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika powstało 14 listopada 1973 r. przede wszystkim dzięki staraniom prof. J. Mikulskiego i prof. J. Prüffera. Od początku działalności do maja 1997 roku kierownikiem placówki był dr Wiesław Kokociński, a w latach 1997-2016 dr hab. Adam Adamski. Wszystkie eksponaty pochodzą: z darów od osób życzliwych, z wypraw naukowych, ze zbiorów prywatnych i szkół oraz preparowania przez pracowników Muzeum.

Muzeum składa się z trzech sal wystawowych. W centralnej sali wystawowej zatytułowanej „Kolekcje” zobaczyć można m. in. wspaniały zbiór motyli Pomorza prof. J. Prüffera. Jest to kolekcja naukowa; zwiedzający może zapoznać się ze żmudną pracą entomologa, dostrzec zmienność wewnątrzgatunkową, zobaczyć motyle, z których wiele w naturze już prawdopodobnie wyginęło z terenu Polski, np. zmierzchnicę trupią główkę Achlerontia antropos. Dla porównania w gablocie obok umieszczono owady egzotyczne, zaskakujące różnorodnością form i barw, a także swoimi pokaźnymi rozmiarami (chrząszcze z rodzaju Dymastes i Hercules lub motyle Ornithoptera i Morpho). Dalej mieści się duża kolekcja algierska dr W. Kokocińskiego – głównie bezkręgowce: skorpiony i inne pajęczaki, owady charakterystyczne dla terenów pustynnych, a także roślinność sucholubna z Sahary i Wyżyny Szotów oraz z gór Atlas. Zbiór ten pozwala też na pewną niedyskrecję, można bowiem podejrzeć taniec godowy pary skorpionów oraz zajrzeć do ich kryjówki.

„Kolekcje” to także materiały z wypraw naukowych na Antarktydę i Spitsbergen, ukazujące florę i faunę charakterystyczną dla tamtejszego klimatu. Ciekawe są też ekspozycje ptaków (w tym 48 gatunków ptaków chronionych), bowiem zobaczyć tu można orła bielika (Haliaeëtus albicilla), orła przedniego (Aquila chrysaetos) dropia (Otis tarda), który wyginął niestety na terenie Polski oraz inne coraz rzadsze ptaki, a także te nadal często spotykane. Od 1999 roku Muzeum wzbogaciło się o nową powierzchnię wystawienniczą. Zadaszono i zagospodarowano patio, które stało się teraz miejscem wystaw stałych i czasowych. Tu eksponowana była wystawa pt.: „Świat porostów”, prezentująca okazy zielnikowe plech porostowych oraz ich barwne fotogramy. Pokazano także mapę Torunia z zaznaczonymi strefami występowania porostów (czułych indykatorów skażenia środowiska) wskazujących na stopień zanieczyszczenia powietrza w mieście. Niewątpliwie najwięcej emocji u zwiedzających budzi kolekcja myśliwska zwierząt afrykańskich. Są to w znakomity sposób wypreparowane głowy. w tym nosorożca czarnego (Diceros bicornis), hipopotama (Hipopotamus amphibius), bawoła (Syncerus caffer), różnych gatunków antylop i innych ssaków. Głowy te mają niecodzienną historię. Pochodzą one z afrykańskich wypraw żyjącego na przełomie XIX i XX wieku Polaka, bogatego właściciela ziemskiego, który lubował się w safari. Przewiezione do Europy trofea preparowane były w Niemczech i do dzisiejszego dnia cieszą oko doskonałością wykonania. Po reformie rolnej poniewierały się na przeciekających strychach i w końcu trafiły do muzeum. Tutaj podczas kilku lat żmudnych prac zostały odrestaurowane.

Rzadkością są też wystawiane opodal w gablocie: dziobak (Ornitorhynchus anatinus), kolczatka (Tachyglossus aculeatus), ssaki, których młode wykluwają się z jaj oraz łuskowiec leśny (Manis tricuspis), a także szkielet kangura i mrówkojada.

Stojący dalej niedźwiedź brunatny „zaprasza” zwiedzających do następnej sali poświęconej dziejom Ziemi. Tu można przyjrzeć się tablicy poglądowej ilustrującej etapy teorii ewolucji świata organicznego. Zainteresowani geologią mogą obejrzeć też skały i minerały, a także skamieniałości roślin i zwierząt sprzed kilkuset mln. lat. Najstarsze szczątki organiczne pochodzą z kambru i prekambru (glony w krzemionkach). W zbiorach wystawione są skamieliny prawie wszystkich grup zwierząt bezkręgowych, a wśród nich szczególnie bogato reprezentowane są belemnity (karbon – kreda) nieraz pokaźnych rozmiarów, jak np.: Belemnites canaliculatus czy Magateuthis giganteus, dalej amonity (dewon – kreda) i mszywioły. Można zobaczyć też kopalne rogi tura (Bos primigenus – ostatni osobnik padł w 1627 r. na Mazowszu). Skamieniałości roślinne, to kolekcja prof. J. Zabłockiego, głównie karbońskie kalamity, sygilarie, lepidodendrony, paprocie nasienne, wreszcie odciski i skamieliny flory trzeciorzędu oraz zbiór bursztynów z inkluzjami (zatopionymi owadami i innymi drobnymi bezkręgowcami).

W trzeciej małej sali zatytułowanej „Zoologia” znajdują się eksponaty zwierząt od form najprostszych tkankowców, tj. gąbek, jamochłonów do płazów i gadów włącznie. Zaskakuje bogactwem barw i kształtów zbiór owadów, głównie chrząszczy oraz skorupiaków, a wśród nich wysoko cenione kulinarnie – langusta (Palinurus vulgaris) oraz homary (Homarus gammarus i americanus). Jest również m.in. pochodzący z Zatoki Gwinejskiej wspaniały morski żółw zielony (Chelonia mydas), rekin młot (Sphyrna zygaena), oraz bogata kolekcja konchliolinowa. Każda grupa zwierząt opatrzona jest komentarzem i rysunkami poglądowymi (przekroje przez ciała np. gąbek, pierścienic i innych) ukazującymi ich budowę wewnętrzną. Można prześledzić etapy powstawania gniazda os, zapoznać się z terminami: mimikra, mimezja, dymorfizm płciowy. Jest to jakby uzupełnienie podręcznika zoologii. Zatem ekspozycje te pełnią funkcję dydaktyczną i poznawczą. Zawierają wiadomości interesujące, zarówno dla ludzi nie mających wykształcenia przyrodniczego, jak i dla uczniów i studentów.

Działalność dydaktyczna

Muzeum odwiedzane jest przez liczne rzesze miłośników przyrody. Obok działalności dydaktycznej (prowadzone są tu zajęcia ze studentami oraz lekcje biologii) i naukowej, Muzeum Przyrodnicze UMK bierze udział w organizowaniu okresowych wystaw o tematyce popularnonaukowej, często także związanej z jubileuszami i sympozjami. Muzeum jest współorganizatorem wielu imprez m.in.: Toruńskich Spotkań z Fotografią i Filmem Podwodnym „Aqua – Foto”, Forum Akwarystycznego, połączonych z pokazem slajdów, filmów, wystawami i konkursami fotograficznymi oraz odczytami popularnonaukowymi.

 

opracowanie: Edyta Adamska, Zbigniew Strzelecki

 

 

Comments are closed.